Bóle kręgosłupa lędźwiowego

Ból dolnego odcinka kręgosłupa trwający do trzech miesięcy w zdecydowanej większości? nie wymaga żadnego leczenia, gdyż najczęściej dochodzi do samowyleczenia w przeciągu kilku tygodni. Co więcej, u około 75% osób nie udaje się ustalić uchwytnej przyczyny, zatem trudno jest jednoznacznie określić plan leczenia. Typowo przyczyną jest nadwyrężenie mięśni przykręgosłupowych, wtedy niewielka modyfikacja stylu życia może przyspieszyć powrót do pełnego zdrowia.
Na przykład u osoby wykonującej pracę stojącą, dźwigającej ciężary na wyciągniętych rękach zmiana pozycji ciała powoduje niemal natychmiastową poprawę. Często pomocne są określone ćwiczenia.
Stosunkowo często ból dolnego odcinka kręgosłupa jest objawem choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, wtedy również w ostrej fazie, to znaczy, gdy ból utrzymuje się od kilku tygodni do trzech miesięcy nie należy leczyć zbyt agresywnie. Również ten typ bólu charakteryzuje się korzystną historią naturalną, tzn. odsetek samowyleczenia jest dość wysoki. Niemniej istnieją określony objawy, których pojawienie się wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej. Należy bezwzględnie zasięgnąć porady lekarskiej, najlepiej neurochirurga lub ortopedy, gdy bólowi okolicy krzyża towarzyszą następujące objawy:
pojawi się drętwienie (lub mrowienie) w okolicy pachwiny
ból nasila się w szybkim tempie
ból wyraźnie ogranicza aktywności życia codziennego
dochodzi do zaburzeń zwieraczy (np. trudności z oddawaniem moczu)
pojawi się niedoczulica okolicy krocza
dojdzie do osłabienia jakichkolwiek mięśni w obrębie kończyn dolnych (np. opadanie stopy)

Zwłaszcza obecność ostatnich trzech objawów może sugerować tzw. zespół ogona końskiego ? stan, który wymaga pilnej interwencji.

W przypadku, gdy ból utrzymuje się ponad trzy miesiące najczęściej przyczyną jest choroba zwyrodnieniowa krążka międzykręgowego ? dysku. Rozpoznanie to można ustalić na podstawie badań obrazowych, najczulszą metodą jest rezonans magnetyczny. Należy pamiętać, że samo wykazanie w badaniu wypukliny jądra miażdżystego nie oznacza konieczności leczenia operacyjnego. Gdy bólowi dolnego odcinka kręgosłupa towarzyszy ból promieniujący do jednej lub obu kończyn dolnych (rwa kulszowa) prawdopodobieństwo, że przyczyną jest wypuklina jądra miażdżystego jest znacząco wyższe. W pierwszej kolejności należy podjąć próbę leczenia zachowawczego, a dopiero gdy jest ono nieskuteczne można rozważyć leczenie chirurgiczne. O ile współczesne techniki operacyjne są bardzo skuteczne, istnieje pewne ryzyko powikłań, dlatego bardzo staranna kwalifikacja do leczenia polegająca na współpracy pacjenta z chirurgiem ma kluczowe znaczenie.
Ból spowodowany innymi, rzadszymi przyczynami, jak kręgozmyk czy zespół bolesnych wyrostków stawowych również może być, przynajmniej przez jakiś czas, z powodzeniem leczony zachowawczo a decyzja o leczeniu operacyjnym powinna być podjęta z rozwagą.

Częste przyczyny bólu kręgosłupa

Skrzywienia kręgosłupa
Kręgosłup człowieka nie jest idealnie prosty: u niemowląt ma kształt łuku; u osoby dorosłej wygina się do przodu na odcinku szyjnym oraz lędźwiowym, zaś nieco do tyłu na wysokości klatki piersiowej i kości krzyżowej. Wygięcia fizjologiczne zwane są kifozą i lordozą. Oba typy mogą przybrać postać pogłębioną, wymagającą leczenia.

Kifoza to wygięcie kręgosłupa ku tyłowi na odcinku piersiowym i krzyżowym. Kształtuje się jeszcze w okresie płodowym, ulegając utrwaleniu w pierwszych latach życia. Pod wpływem urazów lub schorzeń, takich jak gruźlica lub krzywic, może ulegać patologicznemu przerostowi, który w większości przypadków można skorygować poprzez regularną gimnastykę korekcyjną i fizykoterapię. W ciężkich przypadkach konieczne może się okazać nałożenie gorsetu, a nawet leczenie operacyjne.

Lordoza to wygięcie kręgosłupa w stronę brzuszną na odcinku szyjnym i lędźwiowym. Również w tym przypadku skrzywienie może nabrać charakteru patologicznego, które wymaga leczenia.

Skolioza to skrzywienia kręgosłupa, które powstają w wyniku nadmiernych obciążeń, niewłaściwej postawy, schorzeń i urazów. Mogą rozwinąć się w każdym wieku, choć najczęściej ujawniają się w okresie intensywnego wzrostu. Leczenie, w zależności od stopnia zaawansowania skrzywienia, obejmuje gimnastykę korekcyjną, zastosowanie gorsetu ortopedycznego, a także zabiegi operacyjne.

Dyskopatia
Dyskopatia to najczęściej występująca przyczyna dolegliwości bólowych pleców. Zwyrodnienie dotyka nie samych kręgów, a łączących je krążków międzykręgowych.
Krążek międzykręgowy (dysk) jest zbudowany z jądra miażdżystego, otoczonego przez tzw. pierścień włóknisty, złożony z włókien kolagenowych. Czasem – z racji wieku lub pod wpływem przeciążeń, jakim poddawany jest kręgosłup - dochodzi do przemieszczenia lub zwyrodnienia jądra miażdżystego, które – uciskając na pierścień - powoduje uporczywe dolegliwości bólowe, zaburzenia czucia, niedowłady, a nawet zanik mięśni. U niektórych pacjentów objawy ustępują samoistnie. Niestety, wiele przypadków dyskopatii wymaga rehabilitacji, a nawet leczenia operacyjnego.

Kręgozmyk
Częstą dolegliwością, z reguły towarzyszącą dyskopatii i dającą podobne dolegliwości, jest tzw. kręgozmyk, czyli przesunięcie się kręgów względem siebie. Przesunięcie to powstaje pod wpływem długotrwałego utrzymywania nieprawidłowej postawy, urazów, predyspozycji genetycznych, a nawet - wykonywania gwałtownych ruchów. Kręgozmyk najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego; z reguły wymaga rehabilitacji.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK)
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), czyli przewlekły stan zapalny obejmujący stawy krzyżowo-biodrowe, pierścienie, więzadła i drobne stawy miedzy kręgowe, to niezwykle poważna i uciążliwa dolegliwość, należąca do grupy chorób reumatycznych. Choroba ma charakter rzutowo-remisyjny i najczęściej dotyka osoby młode, miedzy 15 a 18 rokiem życia; 2-3 razy częściej mężczyzn, niż kobiety. Początkowo objawia się bólami w odcinku krzyżowym i lędźwiowym, zaś w następnym etapie prowadzi do ograniczenia ruchomości stawów aż do ich całkowitego zesztywnienia. Leczenie, obok intensywnej gimnastyki podtrzymującej ruchomość stawów, polega na aplikacji leków immunosupresyjnych i przeciwzapalnych. W ostatnim czasie wprowadzono nowy element terapii tzw. terapię biologiczną, podczas której podawane są substancje występujące naturalnie w organizmie człowieka, w celu powstrzymania procesów patologicznych.

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (Spondylosis)

Opis  

Jest to schorzenie kręgosłupa powodujące ograniczenie ruchomości i dolegliwości bólowe wywołane zniekształceniem i uszkodzeniem kręgów oraz stawów kręgosłupa. Najczęściej choroba dotyczy odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa. Choroba jest jedną z najczęstszych przyczyn występowania o świadczenia rentowe.

Powrót 

Objawy  

Uczucie sztywności kręgosłupa, szczególnie po obudzeniu się (tzw. sztywność poranna)

Pobolewania szyi i okolicy krzyżowej po wysiłkach (np. prace domowe)

Brak dolegliwości w przypadku zmian o niewielkim nasileniu
Odcinek szyjny

Bóle szyi, karku, a także głowy

Promieniowanie bólu np. do barków

Uczucie sztywności szyi, utrudniającej ruchy skrętne głowy

Uczucie „ciężkości” głowy
Odcinek lędźwiowy

Bóle i sztywność okolicy krzyżowej

Ograniczenie ruchomości kręgosłupa lędźwiowego

Promieniowanie bólu do pośladków i nóg

Rwa kulszowa

Bóle tylnej strony kończyn po dłuższym chodzeniu 

Kontaktu z lekarzem wymaga:
Występowanie dolegliwości bólowych i sztywności kręgosłupa. 

Szybkiego kontaktu z lekarzem wymaga:

Promieniowanie bólu do innych okolic ciała

Zaburzenia czucia i drętwienia w obrębie kończyn

Rwa kulszowa

Powrót 

Przyczyny  

Przewlekłe drażnienie więzadeł i stawów kręgosłupa, spowodowane przeciążeniami lub urazami powoduje rozwój procesu zapalnego uszkadzającego stawy kręgosłupa

Krążki międzykręgowe (tzw. dyski) pełniące rolę amortyzatorów pomiędzy trzonami kręgów, w miarę starzenia się organizmu tracą elastyczność, twardnieją i kurczą się

Powoduje to przewlekłe podrażnienie tkanek otaczających kręgosłup, miejscowe stany zapalne oraz reakcje wytwórcze, prowadzące do powstawania na kręgach wyrośli kostnych

Powrót 

Zapobieganie  

Prowadzenie uregulowanego trybu życia

Unikanie przemęczenia i nadwyrężania kręgosłupa

Utrzymywanie prawidłowej postawy podczas pracy

Kilkakrotny odpoczynek w ciągu dnia w pozycji leżącej

Leczenie nadwagi

Dbałość o dobrą kondycję fizyczną

Wykonywanie regularnych ćwiczeń wzmacniających mięśnie grzbietu i brzucha

Powrót 

Przebieg  

Choroba ma charakter stale postępujący. Powstałych zmian zwyrodnieniowych nie można cofnąć. Można natomiast złagodzić objawy choroby. Uregulowanie trybu życia, unikanie nadmiernych wysiłków i przeciążeń kręgosłupa oraz regularna, umiarkowana aktywność fizyczna pozwalają utrzymać długotrwałą poprawę. Zaniedbywanie leczenia i nie stosowanie się do zaleceń lekarza może natomiast przyspieszyć rozwój choroby.

Powrót 

Powikłania  

Znaczne ograniczenie ruchomości kręgosłupa

Osłabienie siły mięśni kończyn

Bardzo silne dolegliwości bólowe

Zaburzenia neurologiczne pod postacią zaburzeń czucia i drętwień kończyn

Inwalidztwo

Powrót 

Badania  

Chorobę rozpoznaje się na podstawie zdjęć rentgenowskich. Obecnie coraz częściej wykonuje się tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny chorego odcinka kręgosłupa. Często wykonuje się również badania krwi i moczu, celem wykluczenia innych przyczyn dolegliwości kręgosłupa

Powrót 

Cel leczenia  

Celem leczenia jest przede wszystkim zmniejszenie dolegliwości bólowych, zatrzymanie postępu choroby oraz poprawa sprawności pacjenta.

Powrót 

Leczenie  

Zalecenia ogólne

Leczenie powinno być prowadzone pod kontrolą lekarza ortopedy przy współpracy rehabilitanta, a często również lekarza reumatologa i neurologa

Zabiegi rehabilitacyjne, fizykoterapia i masaże stanowią bardzo ważny element procesu leczniczego

W przypadku zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego często stosuje się kołnierze ortopedyczne

W zmianach kręgosłupa lędźwiowego pomocne są specjalne pasy i gorsety ortopedyczne

W bólach krzyża wskazane jest spanie na twardym materacu

Umiarkowana, regularna aktywność fizyczna jest niezbędna dla zachowania sprawności chorego

Konieczna jest redukcja wagi ciała u osób z nadwagą 

Leczenie farmakologiczne
Z leków stosuje się głównie leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i rozluźniające mięśnie. Bardzo często wymienione leki stosuje się miejscowo, podczas zabiegów fizykoterapeutycznych.

Powrót 

Leczenie operacyjne  

Przypadki choroby powikłane zaburzeniami neurologicznymi, zwłaszcza wywołanymi uszkodzeniem krążka międzykręgowego, mogą wymagać leczenia operacyjnego.

Powrót 

Podpis  

Metody leczenia dyskopatii

Dyskopatia dotyka coraz więcej osób.  Silny ból uniemożliwia im normalne życie. Czasem jedynym sposobem na poprawę jego komfortu jest operacja. Nowoczesne zabiegi są bezpieczne, nie pozostawiają blizn i szybko stawiają na nogi. Sprawdź, na czym polega operacyjne leczenie dyskopatii: dyscektomia mikroendoskopowa, przezskórna laserowa dekompresja dysku, termonukleoplastyka.

Dyskopatia kręgosłupa zwykle leczona jest przede wszystkim rehabilitacją i farmakologicznie. Jeśli jednak mimo leczenia zachowawczego uporczywy ból utrudniający pracę i normalne funkcjonowanie w domu utrzymuje się lub nawraca, lekarz może rozważyć operację. Te najnowocześniejsze są mniej inwazyjne niż klasyczna operacja, skracają pobyt w szpitalu i umożliwiają szybki powrót do codziennych zajęć. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że żaden zabieg nie rozwiązuje problemu w 100 proc., jedynie likwiduje lub znacznie zmniejsza ból. Potem należy kontynuować rehabilitację, dbać o kręgosłup, unikając tego, co mu szkodzi. Wybór metody operacji zależy od zaawansowania choroby.

Mikroendoskopowa dyscektomia (MED)

Jest mało inwazyjną techniką chirurgiczną stosowaną w przypadku znacznego przemieszczenia lub wypadnięcia jądra miażdżystego do kanału kręgowego i uciskania znajdujących się tam struktur nerwowych. Operację wykonuje się w znieczuleniu ogólnym pod kontrolą RTG. Lekarz robi nacięcie skóry (ok. 2 cm), przez które wprowadzany jest endoskop(urządzenie z wbudowaną kamerą, która poprzez światłowód przekazuje 20-krotnie powiększony obraz pola operacyjnego na monitor). Następnie, obserwując na monitorze wnętrze kanału, specjalnymi narzędziami usuwa fragment dysku, który uciska nerwy. Po operacji zakłada szew i opatrunek. Zabieg trwa około godziny.

CO PO ZABIEGU? Podaje się antybiotyk i środek przeciwbólowy. Po 3-5 godzinach chory może wstać, w drugiej dobie można opuścić szpital. Po 7 dniach zdejmuje się szwy. Niepotrzebna jest specjalna rehabilitacja, rekonwalescencja w domu trwa 3-4 tygodnie, potem można wrócić do codziennych zajęć. Powikłania zdarzają się niezwykle rzadko (np. infekcja w przestrzeni międzykręgowej).
Zabieg jest refundowany. W prywatnym szpitalu kosztuje 8-10 tys. zł.

Przezskórna laserowa dekompresja dysku (PLDD)

Pozwala na usunięcie fragmentu jądra miażdżystego i zmniejszenie ucisku na chory korzeń nerwowy za pomocą energii lasera medycznego. Wskazaniem do operacji jest ból w okolicy lędźwiowej utrzymujący się ponad 6 miesięcy mimo leczenia. Do zabiegu kwalifikują się pacjenci z tzw. przepukliną zamkniętą, z niewielkimi zmianami zwyrodnieniowymi, bez znacznego zwężenia światła kanału kręgowego. Dysk musi być sprężysty i niezbyt spłaszczony. To dobra metoda dla osób we wczesnym stadium choroby oraz dla starszych, gdyż nie niesie ze sobą ryzyka powikłań natury ogólnej. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, ale dla komfortu psychicznego podaje się też dożylnie środki uspokajające. Pod kontrolą RTG lub tomografii komputerowej do chorego krążka międzykręgowego wprowadza się specjalną igłę, a następnie umieszcza się w niej światłowód, którego koniec jest podłączony do lasera. Za pomocą dużej energii wytworzonej przez to urządzenie dochodzi do usunięcia fragmentu jądra miażdżystego i stopniowego odparowania wody. W efekcie tych procesów znacznie obniża się ciśnienie wewnątrz dysku i przez to zmniejsza się lub ustępuje ucisk na korzenie nerwowe. Zabieg trwa 10–30 minut.

Co po zabiegu? Już kilka godzin po operacji chory może wyjść do domu. Przez pierwsze dni wielu pacjentów czuje dyskomfort w miejscu ukłucia. Ulgę przyniesie przyłożenie lodu, można też wziąć niesteroidowy lek przeciwbólowy. Po kilku dniach większość wraca do pracy siedzącej, ale przez 2 tygodnie trzeba unikać długiego siedzenia, często wstając od biurka. Dysk goi się 4–6 tygodni. Komplikacje zdarzają się sporadycznie (np. przejściowe zaburzenie czucia w nodze, ręce w zależności od operowanego odcinka, rzadziej infekcja dysku). U 90 proc. pacjentów dolegliwości bólowe ustępują, u niektórych dochodzi do nawrotu choroby. 
Zabieg w prywatnej klinice to wydatek ok. 4 tys. zł.

Termonukleoplastyka (IDET)

To metoda przezskórnego operowania dyskopatii lędźwiowej umożliwiająca rozbicie tkanki dysku i zmniejszenie ucisku na chory korzeń nerwowy za pomocą wysokiej temperatury. Wskazaniem do operacji jest stały ból w okolicy lędźwiowej lub promieniujący do nogi, nasilający się przy skłonie tułowia bądź w czasie siedzenia, który utrzymuje się ponad 6 miesięcy mimo leczenia. IDET proponuje się osobom młodym z niezaawansowaną dyskopatią lędźwiową, u których nie doszło do przerwania pierścienia włóknistego, znacznej deformacji krążka, obniżenia przestrzeni między kręgami, zwężenia kanału kręgowego, a także deficytu neurologicznego (zaburzenie czucia, niedowłady nóg). Pod kontrolą RTG do przestrzeni międzykręgowej wprowadza się cewnik (umieszcza się go w krążku międzykręgowym po wewnętrznej stronie pierścienia włóknistego) z cienkim drucikiem podłączonym do prądu. Pod wpływem temperatury ok. 50ºC dochodzi do zmian w strukturze i obkurczenia się włókien kolagenowych pierścienia włóknistego i zmniejszenia objętości dysku. Zabieg robi się w znieczuleniu miejscowym, trwa ok. 20 minut.

Co po zabiegu? Dobę po zabiegu można opuścić szpital. Przez pierwsze dni wielu pacjentów odczuwa ból w miejscu ukłucia. Można go uśmierzyć, przykładając lód i przyjmując niesteroidowe leki przeciwbólowe. Poprawę obserwuje się po 2 tygodniach. Przez 6 tygodni należy nosić gorset lub pas ortopedyczny oraz ćwiczeniami wzmacniać mięśnie brzucha. Rzadkim powikłaniem jest uszkodzenie korzeni nerwowych w odcinku lędźwiowym, powodujące niedowłady mięśni. Operacja nie gwarantuje trwałego ustąpienia dolegliwości. W przypadku nawrotu bólu niektórzy chorzy są kwalifikowani do usunięcia krążka drogą klasycznej operacji. Zabieg jest refundowany, w prywatnej klinice kosztuje ok. 4 tys. zł.

Ważne

Jak powstaje dyskopatia?

Dyski (krążki) oddzielają od siebie sąsiadujące kręgi. Zbudowane z jądra miażdżystego wypełnionego galaretowatą substancją i otoczonego pierścieniem włóknistym, pełnią w kręgosłupie funkcję łożyska umożliwiającego ruchy między sąsiednimi kręgami. Utrzymują kręgi w odpowiednich odstępach, amortyzują wstrząsy. Jeśli na skutek przeciążenia kręgosłupa dojdzie do "spłaszczenia" dysku, sąsiednie stawy zaczynają się o siebie ocierać. Chrząstka stawowa staje się coraz cieńsza, powstają na niej rysy i nierówności. Z czasem dochodzi do przerwania pierścienia włóknistego, na skutek czego jądro miażdżyste przemieszcza się (wysunięcie dysku). Powstała wypuklina może uciskać na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwowe. Pojawia się ból, który nasila się podczas poruszania.

http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/kregoslup/nowoczesne-leczenie-dyskopatii-idet-med-pldd_39727.html

Złamanie kręgosłupa

Złamania kręgów – mechanizmy, przyczyny, leczenie

Kręgosłup człowieka łączy podstawę czaszki z miednicą i stanowi podporę dla całego ciała. Dziali się on na odcinki: szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy oraz guziczny. Jego budowa jest genialnie przemyślana; podstawowym elementem budowy są kręgi, których liczba wynosi 33-34, między nimi znajdują się krążki międzykręgowe (tzw. dyski), natomiast w centrum znajduje się kanał kręgowy z rdzeniem nerwowym, a na zewnątrz stabilizujące i łączące całą konstrukcję więzadła oraz mięśnie. Kręgosłup pełni niezwykle ważną rolę; stanowi rusztowanie naszego ciała, gdyż przyczepiają się do niego inne kości, utrzymuje ciężar ciała i zapewnia równowagę podczas lokomocji, amortyzuje wstrząsy oraz ochrania narządy wewnętrzne i rdzeń kręgowy.

Niestety urazy kręgosłupa zdarzają się dość często; szacuje się, że tylko w Europie Zachodniej rocznie zdarza się 600 000 złamań. Mimo, że występują rzadziej  niż urazy czaszki czy kończyn, stanowią istotny problem leczniczy z racji istotnej roli kręgosłupa w organizmie oraz częstego towarzyszenia temu złamaniu uszkodzenia elementów nerwowych zawartych w kanale kręgowym. Dlatego ważne jest odpowiednie specjalistyczne leczenie pacjentów ze złamaniem kręgosłupa oraz edukowanie społeczeństwa w zakresie udzielania poszkodowanym z podejrzeniem takiego urazu pierwszej pomocy.

Pierwsza pomoc w złamaniach kręgosłupa 

Osoba  po wypadku komunikacyjnym lub upadku z wysokości nasuwa podejrzenie uszkodzenie kręgosłupa i wymaga specjalistycznej pomocy medycznej. Przy udzielaniu pierwszej pomocy nie wolno unosić poszkodowanego za głowę i biodra lub barki i biodra, ponieważ może to spowodować przesunięcie uszkodzonych kręgów i uszkodzić rdzeń. Należy przesunąć chorego na nosze, drzwi, deskę najlepiej w kilka osób bez zmiany pozycji ciała. W razie podejrzenia uszkodzenia odcinka szyjnego kręgosłupa głowa powinna być zabezpieczona sztywnym kołnierzem szyjnym, można zabandażować barki i górny tułów, w przypadku uszkodzenia odcinka piersiowego czy lędźwiowego kręgosłupa bandażujemy miednicę i podudzia. Pod kolana można podłożyć zwinięty w rulon koc, aby uniemożliwić ruchy obrotowe ciała w czasie transportu do szpitala.

 

Objawy złamania kręgosłupa

Do objawów złamania kręgosłupa zaliczamy:

• ból; nagły i silny lub przewlekły, tępy i rozlany w miejscu złamania i promieniujący do całych pleców oraz kończyn górnych lub dolnych,
• uniemożliwienie lub trudności i ból podczas lokomocji,
• ograniczenie ruchomości chorego odcinka kręgosłupa,
• utrudnienie oddychania i towarzyszący temu ból,
• objawy neurologiczne; zaburzenie czucia, osłabienie siły mięśniowej, uczucie drętwienie i mrowienia oraz porażenie lub niedowład kończyn w przypadku urazu rdzenia kręgowego,
• zmiany w postawie i wzroście (obniżenie wzrostu lub powstanie garbu przy wielokrotnych złamaniach).

 

Przyczyny złamania kręgosłupa

Przyczynami złamań kręgów mogą być:

• urazy doznane podczas wypadków komunikacyjnych, upadków z wysokości lub podczas uprawiania sportów ekstremalnych np. wspinaczki górskiej czy jazdy na motorze,
• przygniecenia ciężkim przedmiotem,
• skoki do wody,
• ubytek masy kostnej – może prowadzić do zapadania się lub złamań kręgów na skutek osteoporozy, menopauzy, choroby nowotworowej, nadczynności tarczycy oraz stosowania kortykosteroidów.

 

Leczenie złamań kręgosłupa

Rodzaj złamanie ustala się na podstawie badania RTG. W przypadku występowania dodatkowych objawów neurologicznych wskazane jest badanie tomograficzne lub rezonans magnetyczny. Złamania kręgosłupa bez uszkodzeń towarzyszących, bez powikłań nie stanowią istotnego problemu medycznego i tak jak każde inne złamanie, wymagają przywrócenia fizjologicznego kształtu i unieruchomienia w celu uzyskania zrostu. Złamania stabilne, czyli złamania trzonu lub wyrostków kręgu przy zachowanej stabilizacji kręgosłupa za pomocą więzadeł i torebek stawowych leczy się zachowawczo. Leczenie polega na stosowaniu odpowiedniej  farmakoterapii oraz unieruchomieniu za pomocą kołnierza ortopedycznego na odcinek szyjny kręgosłupa lub gorsetu na odcinek piersiowo-lędźwiowy na okres do 6 miesięcy. Złamania niestabilne, czyli obejmujące powikłania neurologiczne, dodatkowe zwichnięcia oraz utratę stabilizacji tkanek miękkich kwalifikowane są bezwzględnie do leczenia operacyjnego. Celem zabiegu jest zespolenie złamania, uwolnienie rdzenia kręgowego lub korzeni nerwowych z ucisku odłamu kostnego lub nastawienie zwichnięcia. Po operacji kolejnym elementem leczenia jest długa i kompleksowa rehabilitacja, której celem jest przywrócenie biomechaniki kręgosłupa i sprawności fizycznej chorego sprzed wypadku.

 

Rehabilitacja po złamaniu kręgosłupa

Kontynuacją leczenia złamanego kręgosłupa powinna być rehabilitacja prowadzona pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty oraz lekarza neurologa. Rehabilitacja obejmuje:

• we wczesnym okresie pooperacyjnym działanie przeciwbólowe i przeciwobrzękowe. Zalecane jest jak najszybsze stosowanie pola magnetycznego (na kołnierz lub gorset, z zespalającymi częściami metalowymi odłamy kostne) aby przyspieszyć i stymulować zrost kości,
• fizykoterapię: stosowanie wcześniej wspomnianego pola magnetycznego oraz innych zabiegów o działaniu regenerującym i pobudzającym zrost kości (laseroterapia), krioterapii w celu zmniejszenia bólu i obrzęku oraz zabiegów rozluźniających, poprawiających ukrwienie i odżywianie tkanek miękkich, takich jak: lampa solux czy prądy impulsowe małej częstotliwości,
• masaż; celem zmniejszenia występującego w tkankach miękkich okolicy urazu wzmożonego napięcie oraz poprawiający ich ukrwienie i odżywianie po uzyskaniu zrostu złamanego fragmentu kręgosłupa,
• kinezyterapię, czyli wykonywanie ćwiczeń leczniczych po uzyskaniu zrostu kości i zgody lekarza. W początkowej fazie rehabilitacji najlepiej wykonywać z terapeutą delikatne ćwiczenia w odciążeniu, najlepiej na łóżku; ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia izometryczne mięśni kręgosłupa, ćwiczenia rozciągające oraz pobudzające stymulację nerwowo-mięśniową. Stopniowo wprowadza się ćwiczenia oporowe wzmacniające siłę mięśniową, poprawiające stabilizację oraz elastyczność tkanek miękkich. Na końcu stosujemy ćwiczenia całego tułowia, ogólnousprawniające, zwiększające siłę, kontrolujące ruch i pracę mięśni całego kręgosłupa oraz tułowia, poprawiające dynamikę ruchów wszystkich kończyn, najlepiej metodą PNF. Dążymy do tego aby wszystkie ruchy kręgosłupa oraz kończyn były wykonane w pełnym zakresie ruchu nawet po przyłożeniu niewielkiego oporu,
• terapię manualną, która może się okazać przydatna po uzyskaniu pełnego zrostu w późniejszych ograniczeniach ruchomości chorego odcinka kręgosłupa. Za pomocą odpowiedniej techniki mobilizacji lub manipulacji można zmniejszyć dolegliwości bólowe oraz poprawić ruchomość. Musi to wykonać doświadczony fizjoterapeuta po uprzednim dokładnym manualnym zbadaniu odpowiedniego segmentu kręgosłupa,
• kinesiotaping, czyli oklejanie specjalnymi, elastycznymi plastrami strukturze, które mają działanie sensoryczne, odciążające oraz stabilizujące, zalecane zwłaszcza po w pierwszych dniach po zdjęciu kołnierza bądź gorsetu stabilizującego w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia kontuzji oraz pobudzenia tkanek miękkich do pracy,
• w razie uszkodzenia nerwów obwodowych w kończynach - neuromobilizację, czyli napinanie i rozciąganie tkanek nerwowych w celu poprawy elastyczności, usprawnienia mechanizmów naprawczych i regeneracyjnych. Technika pozwala na natychmiastową poprawę funkcji podrażnionych tkanek nerwowych i ograniczenia występowanie w nich zaburzeń neurologicznych.

 

Powikłania po złamaniu kręgosłupa

Przebycie złamania kręgosłupa znacznie zwiększa zagrożenie kolejnym złamaniem oraz nieprawidłowo leczone może skutkować poważnymi powikłaniami w postaci:

• zaburzeń układu kręgosłupa; pochylenie się ciała ku przodowi lub powstanie garbu,
• zaburzeń chodu i równowagi na skutek powstałych wad postawy,
• utrudnień w oddychaniu, problemów ze snem i jedzeniem z powodu ucisku na klatkę piersiową,
• uszkodzenia rdzenia kręgowego; co powoduje porażenie lub niedowład kończyn górnych lub dolnych w zależności od umiejscowienia uszkodzenia, niedrożność porażenną jelit, zaburzenia oddechowe, zaburzenia kontroli pęcherza moczowego,
• ograniczenia ruchomości stawów zlokalizowanych w obrębie kręgosłupa, co powoduje powstawanie przykurczy mięśniowych, skostnień okołostawowych i osłabia siłę mięśniową,
• przewlekłej niestabilności kręgosłupa,
• zmian zwyrodnieniowych.

Guzki Schmorla

Guzki Schmorla to stosunkowo częste, najczęściej nie dające żadnych dolegliwości zmiany patologiczne zazwyczaj występujące w odcinku piersiowym i lędźwiowym kręgosłupa. Pomimo dużej częstości występowania niewiele jest wiadomo na temat przyczyn tego schorzenia. Guzki Schmorla po raz pierwszy opisano w roku 1927 przez Christiana Georga Schmorla [1]. Polegają na wpukleniu się krążka międzykręgowego (dysku) przez blaszkę graniczną czyli ściankę przylegającego kręgu.

Od czasu wprowadzenia badania MRI jest bardzo częstym znaleziskiem i źródłem niepokoju pacjentów, występuje od około 38% nawet do 79% pacjentów [2].

Mechanizm powstawania zmiany, przyczyny.

Do dzisiaj nie jest poznany patomechanizm guzków Schmorla. Pojedynczy autorzy opisywali zależność powstawania tych zmian u osób, u których dochodziło do chronicznego przeciążenia kręgosłupa [3]. Najczęściej spotyka się w literaturze hipotezy, które łączą występowanie guzków z procesem zwyrodnieniowym [4]. Ze względu na ogromną częstość występowania zarówno zwyrodnienia (w pewnym wieku nawet do 80% populacji) jak i guzków Schmorla udowodnienie tej hipotezy jest niezmiernie trudne, niemniej obecność guzków wychodzących ze zdrowych dysków praktycznie się nie zdarza.

Obraz chorobowy

Obecnie guzki Schmorla zazwyczaj rozpoznawane są w badaniu rezonansu magnetycznego (MRI), czasem w tomografii komputerowej. W badaniach tych mają postać zagłębienia w trzonie przyległego kręgu (załączony obrazek). Powstała jama zazwyczaj ma pofałdowane ściany, wypełniona jest fragmentem chrząstki i krążka międzykręgowego. Uważa się, że czasem guzki mogą być przyczyną bólu kręgosłupa lecz ze względu na współistniejące zwyrodnienie dysku zazwyczaj nie udaje się jednoznacznie wskazać ich jako bezpośredniej przyczyny.

Leczenie

Do tej pory nie ma jednoznacznych wytycznych leczenia guzków Schmorla. Najczęściej proponowaną metodą jest stabilizacja kręgosłupa [5], niektórzy autorzy proponują stosowanie wertebroplastyki [6]. Dotychczasowe badania nie wykazały skuteczności żadnej z tych metod w leczeniu bolesnych guzków Schmorla. Dużą trudnością w leczeniu jest brak jednoznacznej metody diagnostycznej pozwalającej wskazać, które guzki mogą być przyczyną bólu. Przy obecnym stanie wiedzy najczęściej stosowane leczenie nie różni się w żaden sposób od rutynowego postępowania w nieswoistym bólu kręgosłupa: niesteroidowe leki przeciwzapalne i fizjoterapia.

Podsumowanie

Guzki Schmorla są bardzo często rozpoznawane w badaniach obrazowych, niemniej zazwyczaj nie wymagają jakiegokolwiek swoistego leczenia.

http://drkregoslup.pl/guzki-schmorla/bol-krzyza/guzki-schmorla

Skolioza-leczenie metodą fed, kliniki

Ośrodki posiadające urządzenie FED^® i stosujące metodę FED^® w Polsce:

---

SPZOZ Zgorzelec

tel. 75 775 89 68

---

REHARADOSZ - 44-240 Żory, ul. Wesoła 3

tel. 601 46 79 23

www.reharadosz.com

---

„BIO” mgr Mariusz Czarnecki - Końskie, ul. Akacjowa 124

tel. 505 01 36 03

www.fedskoliozy.pl

---

Akademickie Centrum Medyczne Radomskiej Szkoły Wyższej - 26-600 Radom, ul. Struga 60

tel. 502 392 113

---

BIOMED Anna Permoda - 80-294 Gdańsk, ul. Dębniki 7d

www.biomedrehabilitacja.pl

tel. 507 472 125

tel. 604 720 512

mail: biomedap@wp.pl

---

CKR KONSTANCIN – Przychodnia Rehabilitacyjna Filia nr 2 – 00-362 Warszawa, ul. Gałczyńskiego 4

tel. 22 826 63 18

www.ckr.pl

---

Rehabilitacja MEKSA - 58-100 Świdnica, Armii Krajowej 5

tel 782 299 208

www.meksa.pl

---

FIZJOFED Magdalena Borys-Siara

ul. Redarów 28

52-340 Wrocław

tel.: 788433111, 664640393

www.fizjofed.pl mail: fizjofed@gmail.com

---

ORTO KINESIS – KOMERCYJNA PORADNIA ORTOPEDYCZNO-REHABILITACYJNA – OŚRODEK ORTOPEDYCZO REHABILITACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY – MAZOWIECKIE CENTRUM REHABILITACJI „STOCER” SP. ZO.O. - 05-510 KONSTANCIN – JEZIORNA, UL. DŁUGA 40/42

tel. 0 22 756 40 43 WEW 45, lub 0 22 756 39 12, kom. 781 005 090

www.ortokinesis.pl

---

ABRA-FED LUBLIN – Kalinówka koło Lublina, 26-040 Kalinówka, ul. Kasztanowa 6

tel 507 085 789 p. Greta Skupińska

www.abra-fed.pl

---

FEDMEDICA – Kraków, os. Dywizjonu 303 21/4

tel. 881 933 888

www.fedmedica.pl

---

Rehabilitacja Meksa - 58-320 Walim Rzeczka 36e

TURNUSY (30 zabiegów, nocleg wyżywienie).

tel.782 299 208, e-mail: info@metodafed.pl

www.meksa.pl

---

Międzyszkolny OŚrodek Gimnastyki Korekcyjnej w Ostrowcu Świętokrzyskim, os. Ogrody 20

(tylko kinezyterapia analityczna FED).

tel. 728 794 716 – mgr Grazyna Brociek, mgr Magdalena Kowalska

---

Centrum Rehabilitacji Sportowej – Zakopane

Ośrodek terapii FED – mgr Michał Zarzycki

Konsultant: prof. dr hab med. Daniel Zarzycki

kontakt: tel.: 604 504 966

adres ośrodka: 34-500 Zakopane, ul. Jagiellońska 34

www.crs-zakopane.pl

---

FEDMED – Kraków, ul. Grodzka 50

tel. 12 426 45 71, kom. 609 483 444

e-mail: gabinet@fedmed.com.pl

www.fedmed.com.pl

---

Centrum Terapii Kręgosłupa – Jaworzno, os. Stałe ul. Hanki Sawickiej 2

kom. 539 812 388

www.terapiakregoslupa.pl

---

NZOZ Centrum Zdrowia – SANVITA – Knurów - 44-194 Knurów, ul. Kazimierza Wielkiego 13

tel. 32 336 26 14

www.sanvita.pl

---

REHABILITACJA LECZNICZA Agnieszka Szukała – 38-300 Gorlice, ul. Kościuszki 24a/32

tel. 606 291 579

e-mail: agnes296@wp.pl

---

Przychodnia Specjalistyczna Zielińscy – 07-410 Ostrołęka, ul. Piłsudskiego 40

tel. 29 643 88 83
faks: 29 646 29 83

e-mail: przychodnia@zielinscy-med.pl

www.przychodniazielinscy.pl

---

Rehabilitacja i Leczenie Skolioz SKOLIO-FED Jarosław Wieliński – 65-385 Zielona Góra,  ul. Jędrzychowska 20 D

tel. 500 242 913

---

Uzdrowiskowe Centrum Rehabilitacji – 58-330 Jedlina Zdrój, Plac Zdrojowy 4A

tel. 748 471 848

www.rehabilitacja-walbrzych.pl

---

Międzynarodowe Centrum Rehabilitacji REN-POL – 97-500 Radomsko, ul. Brzeźnicka 81

tel. 500 490 325

www.renpol.eu

---

Fundacja Pomocy Dzieciom w Żywcu – 34 - 300 Żywiec, ul. Witosa 3

tel./fax. 33 860 25 13
tel.kom. +48 696 936 099

e-mail: fundacjapm@go2.pl

---

NZOZ Krakowski Ośrodek Diagnostyki Kręgosłupa – 31-062 Kraków, ul. Krakowska 39

tel. 12 421 39 39

www.kodk.pl

---

Centrum Rehabilitacji i Odnowy Biologicznej Sp. z o.o. Hotel Kuracyjny*** – 81-525 Gdynia Orłowo, al. Zwycięstwa 255

tel. +48 58 66 77 823
fax: +48 58 350 93 60

www.rehabilitacja.gda.pl

---

Zofia Gorczyca Dorsum Gabinet Rehabilitacji – 38-406 Odrzykoń, ul. Jana Pawła II 27

www.dorsum.pl

---

Ośrodek terapii FED – Chemia - Rzemiosło usługowe – Andrzej Andrzejewski – 62-285 Popowo Kościelne 55

tel.: 61 427 92 79

---

Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Jastrzębiu Zdroju – Ul. Kościuszki 14 44-330 Jastrzębie –Zdrój

Tel.: 32 4761451

---

Centrum Rehabilitacji MARKMED MARKMED Rehabilitacja Ruchowa Marek Wiecheć – ul Kopernika 14 27-400 Ostrowiec Św.

Tel. 412482333

www.markmed.pl

---

Stokrotka. Szpital Uzdrowiskowy dla Dzieci – ul Uzdrowiskowa 49, 43-230 Goczałkowice-Zdrój.

Tel. 32 449 20 00