Czerwiec

 Obecnie jestem w domu, ponieważ złamałam nogę w kostce (kostka boczna i przyśrodkowa). Muszę nosić nogę w gipsie, ponieważ takie złamanie nie nadaje się do leczenia ortezą. Będę musiała mieć gips przez 6 tygodni. Nie wiadomo czy nie będzie potrzebna rehabilitacja na nogę. Będę musiała zobaczyć co będzie dalej

Maj

 Nadal przebywam na zwolnieniu lekarskim. Jutro będę miała komisję lekarską w ZUS w sprawie renty-zobaczę jaki będzie efekt. Czekam też na termin do sanatorium-skierowanie było składane pod koniec zeszłego roku, a na termin czeka się parę lat. MM też problemy ze stawami skroniowo-żuchwowymi, niestety NFZ nie pokrywa kosztów leczenia, więc muszę płacić za wszystko sama, za konsultację u specjalisty należy płacić z własnej kieszeni (400 zł), za badania, rehabilitację czy specjalną szynę także trzeba płacić, więc koszty będą szły w tysiące zł i możliwe, że skończy się na wzięciu kredytu w banku. Zobaczę co będzie dalej …

Kwiecień

Witajcie. Zaczął się nowy miesiąc, ja nadal jestem na zwolnieniu lekarskim, za niecałe 2 tygodnie mam przyjęcie do szpitala na zabieg termolezji (zabieg robiony w związku z bólem okolic stawów krzyżowo-biodrowych). Lekarz powiedział, że na najbliższej wizycie wystawi wniosek o świadczenie rehabilitacyjne. Zobaczę co wyjdzie dalej 

Wiosna

 Witajcie,

rozpoczęła się niedawno wiosna, robi się coraz cieplej. Ja cały czas jestem na zwolnieniu lekarskim (prawie 4 miesiące). Najpewniej skończy się świadczeniem rehabilitacyjnym albo rentą. W kwietniu zgłaszam się do szpitala na termolezję. Zobaczę jaki efekt będzie. Będę musiała też zapytać w szpitalu czy dadzą radę zrobić coś ze złamanymi elementami instrumentarium.

Problemy z kręgosłupem

 Cześć. Jestem osobą, która miała 10 operacji kręgosłupa. Po jednej z operacji były komplikacje, lekarze robili zabiegi poprawkowe. Na ten moment jestem na zwolnieniu lekarskim ponad 2 miesiące i ciężko powiedzieć co będzie dalej. Miałam dużo badań np rezonans magnetyczny, zdjęcia rtg, tomografię komputerową. Próbuję z różnymi metodami leczenia jak chociażby kinesotaping (niestety odpłatnie). Jestem na lekach przeciwbólowych, są także choroby dodatkowe jak np Hashimoto, Insulinooporność. Jakiś czas temu okazało się, że jedna śruba jest złamana, miałam konsultacje m in u neurochirurga czy u lekarzy ze szpitala, w którym mnie operowano. Ciężko powiedzieć co będzie dalej. Dojazdy do lekarzy w innym mieście to niestety koszty. Trochę się boję tego co będzie dalej…

Skoliozy

Skolioza, czyli zniekształcenie kręgosłupa w trzech wymiarach może być chorobą o różnym podłożu. Niestety najczęściej mamy do czynienia z tzw. skoliozami idiopatycznymi, czyli zniekształceniem kręgosłupa i tułowia w okresie rozwojowym o nieznanej przyczynie. W obecnym stanie wiedzy przyjmuje się tzw. koncepcję wieloczynnikową, która bierze pod uwagę również uwarunkowania genetyczne, które predysponują do zniekształcenia kręgosłupa w okresie wzrastania.

O skoliozie mówi się wtedy, gdy kąt skrzywienia kręgosłupa mierzony na zdjęciu RTG wynosi co najmniej 10 stopni. Trzeba jednak wiedzieć, że skolioza to nie tylko nieprawidłowe wygięcie kręgosłupa do boku. Za deformację tułowia w przebiegu tej choroby odpowiada także zaburzenie prawidłowych krzywizn kręgosłupa, czyli fizjologicznej kifozy w odcinku piersiowym i fizjologicznej lordozy w odcinku lędźwiowym oraz obrót kręgów na danym poziomie wokół własnej osi. Te trzy składowe rozwijają się jednocześnie i dają kliniczny obraz choroby.

Skolioza idiopatyczna może powstać w różnym wieku w okresie rozwojowym i ze względu na czas ujawnienia się, dzieli się je na skoliozy wczesnodziecięce obserwowane do 3. roku życia, skoliozy dziecięce od 4. roku życia oraz skoliozy młodzieńcze.

Głównym problemem po rozpoznaniu skrzywienia kręgosłupa u dziecka jest ocena, czy i w jakim stopniu będzie narastała ta deformacja. Niestety im wcześniej wystąpi i im większy jest kąt skrzywienia, tym prawdopodobieństwo narastania deformacji jest większe. Na przykład, jeżeli dwudziestostopniowe skrzywienie kręgosłupa zostanie zdiagnozowane w 10. roku życia to ryzyko narastania deformacji wynosi ok. 60%, natomiast ta sama wartość skrzywienia wykryta w 16. roku życia daje ryzyko progresji już tylko w 10%.

Dziecko, u którego stwierdzono boczne skrzywienie kręgosłupa musi być objęte stałą opieką ortopedyczno-rehabilitacyjną.

Pacjenci ze skrzywieniami do 20 stopni są kwalifikowani na obserwacje oraz kinezyterapię wg metod specjalnych, a także jako uzupełnienie do ćwiczeń w basenie. Jak dotąd nie ma naukowych dowodów na skuteczność ćwiczeń w zapobieganiu progresji skoliozy. Jest to choroba, która ma własną, niezależną dynamikę przebiegu, inną u każdego pacjenta.

Nie można jednak pozostawić dziecka i rodzica tylko w oczekiwaniu na rozwój choroby. Specjalne ćwiczenia, asymetryczne, inne dla każdego odcinka kręgosłupa mają na celu poprawę funkcjonowania mięśni odpowiedzialnych za stabilizację kręgosłupa. Mięśnie rozciągnięte po stronie wypukłej skrzywienia muszą być wzmacniane, a przykurczone po stronie wklęsłej skrzywienia należy rozciągnąć. Oprócz ćwiczeń „celowanych” na mięśnie danego odcinka kręgosłupa należy zapewnić dziecku prawidłowy rozwój fizyczny, poprawiający sprawność ogólną oraz wydolność układu oddechowego i krążenia. Pacjent może uprawiać w zasadzie wszystkie sporty z wyjątkiem aktywności bezpośrednio obciążających kręgosłup w jego długiej osi (np. podnoszenie ciężarów, nieprawidłowo dobrane ćwiczenia w siłowni).

Dużym problemem jest, gdy dzieci ze skoliozą grają na instrumentach, wymuszających długotrwałą asymetryczną pozycję, np. skrzypce lub flet poprzeczny. Jest to dylemat dla lekarza, rodziców i samych zainteresowanych, ponieważ niekiedy ustawienie właśnie w takiej pozycji nasila deformację kręgosłupa w badaniu klinicznym i jest jakby odwróceniem postępowania w czasie ćwiczeń rehabilitacyjnych. W wielu przypadkach proszę, aby dzieci przynosiły instrument na sesję ćwiczeniową. Wtedy wspólnie z rehabilitantem podejmowane są próby korekcji postawy podczas gry. Taki pacjent musi być pod ścisłym nadzorem i obserwacją, czy skrzywienie narasta, ponieważ chyba nikt nie czuje się kompetentny do wydania zakazu gry na instrumencie.

Trzeba sobie zdawać sprawę, że najlepsze ćwiczenia, z najbardziej doświadczonym terapeutą nie wyprostują skrzywionego kręgosłupa, ani w 100% nie zatrzymają narastania deformacji, nawet jeżeli byłyby wykonywane codziennie przez wiele godzin, bo taka jest specyfika tej jednostki chorobowej.

Z moich obserwacji wynika, że systematyczne, długofalowe postępowanie, na które składają się nie tylko specjalistyczne ćwiczenia, ale też dbałość o sylwetkę poza salą gimnastyczną, pamiętanie o tym, że plecak trzeba nosić na dwóch ramionach, stać symetrycznie na dwóch nogach bez uginania, siedzieć bez podwijania nóg pod pośladki, skutkują tym, że większość pacjentów z umiarkowanym skrzywieniem może bez skrępowania rozebrać się na plaży, a dziewczyny mogą na studniówkę założyć sukienkę bez pleców. Dzieje się tak, ponieważ dzieci te są wyuczone „trików” poczucia własnego ciała, które pozwalają na jak największą symetrię ustawienia ramion, łopatek i talii, aby niewprawne oko nie dostrzegło deformacji kręgosłupa. Podkreślam raz jeszcze, że ta „optyczna” poprawa nie idzie w parze ze zmniejszeniem stopnia skrzywienia w badaniu radiologicznym.

Niestety, jeżeli w czasie obserwacji dziecka dochodzi do szybkiego postępu skrzywienia konieczne jest rozważenie leczenia gorsetami korekcyjnymi. Na pewno nie jest to komfortowa sytuacja dla dziecka, ponieważ jest to sztywny „szkielet” wymagający noszenia przez 22–23 godziny na dobę. Nie wszyscy rodzice i pacjenci akceptują ten sposób leczenia, ale czasami jest to jedyne postępowanie mające na celu próbę zatrzymania progresji skrzywienia lub zwolnienia jego tempa i uzyskania symetrii tułowia. Trzeba jednak wiedzieć, że jest to postępowanie długoletnie i dające efekty u pacjentów, u których nie został zakończony proces wzrostu kostnego. Kwalifikację do rozpoczęcia tego typu leczenia podejmuje się na podstawie zdjęcia radiologicznego obejmującego cały kręgosłup wraz z miednicą. Na rynku dostępne są różne typy gorsetów korekcyjnych dla skolioz w zależności od ośrodka klinicznego specjalizującego się w danym rodzaju zaopatrzenia.

Jeżeli pomimo tych wymienionych działań skrzywienie narasta. Jego wartość osiąga na zdjęciu radiologicznym wartość 45–50 stopni do rozważenia pozostaje podjęcie leczenia operacyjnego, które pozwala na trwałą korekcję deformacji kręgosłupa.

Laminektomia lędźwiowa

Laminektomia to procedura chirurgiczna polegająca na usunięciu fragmentu tylnej części kręgosłupa w celu zniesienia ucisku na korzenie nerwowe biegnące w kanale kręgowym. Głównym wskazaniem do wykonania laminektomii jest stenoza, czyli patologiczne zwężenie światła kanału kręgowego.

Słowo laminektomia pochodzi z połączenia łacińskiego słowa lamina - określającego łuk kręgu oraz przyrostka -ektomia czyli wycięcie. Zatem laminektomia polega na wycięciu łuku kręgu, który jest kostną strukturą anatomiczną ograniczającą z tyłu kanał kręgowy. Historycznie jest to jedna z najstarszych procedur w chirurgii kręgosłupa, pierwszy zabieg został wykonany w 19-tym wieku. Przez lata był to jeden z częściej wykonywanych zabiegów chirurgicznych na kręgosłupie, obecnie wraz z pojawieniem się wielu nowych technik laminektomię wykonuje się rzadziej, niemniej występują określone wskazania, w których jest to metoda stosowana z wyboru.

Wskazania

Głównym wskazaniem do wykonania laminektomii lędźwiowej jest stenoza, czyli patalogiczne zwężenie światła kanału kręgowego. Do stenozy dochodzi najczęściej w wyniku procesu zapalnego, który obejmuje więzadło żółte (strukturę łącznotkankową wyściełającą kanał kręgowy) a także stawy międzykręgowe. Klasycznym objawem stenozy jest chromanie neurogenne, czyli ból kończyn dolnych występujący po przejściu nawet krótkiego dystansu. Często stenozie towarzyszy ból pleców, który może promieniować do kończyn dolnych. Podstawowe znaczenie w kwalifikacji do leczenia operacyjnego ma dignostyka radiologiczna, zwłaszcza badanie rezonansu magnetycznego, które szczegółowo uwidacznia kanał kręgowy i jego zawartość. Zdarza się, że w zaawansowanej chorobie zwyrodnieniowej więzadło żółte, które prawidłowo ma grubość 1-2 mm może osiągać grubość do 12 mm. Dodatkowy przerost stawów międzykręgowych może ograniczyć światło kanału kręgowego do zaledwie kilku milimetrów przekroju (prawidłowo ponad 13 mm). Ponieważ w przypadku stenozy zwyrodnieniowej patologia występuje w tylnej części kręgosłupa logicznym postępowaniem jest usunięcie właśnie tylnych elementów kręgosłupa, czyli wykonanie laminektomii.

Technika operacyjna

Klasyczna laminektomia polega na obustronnym usunięciu łuków kręgu wraz z wyrostkiem kolczystym. Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym, w ułożeniu na brzuchu. Po nacięciu skóry na długości ok. 12-15 cm (gdy zabieg wykonywany jest na jednym poziomie) odwarstwia i odcina się mięśnie przykręgosłupowe. Po zaopatrzeniu krwiawiących naczyń dokładnie odsłania się łuki kręgu oraz wyrostek kolczysty. Po usunięciu wyrostka kolczystego należy za pomocą wyspecjalizowanych narzędzi usunąć łuk kręgu oraz więzadło żółte. Na tym etapie należy zachować szczególną ostrożność, aby nie uszkodzić opony twardej oraz korzeni nerwowych. Cel zabiegu jest osiąnięty z chwilą uwidocznienia i uwolnienia korzeni nerwowych oraz worka oponowego (ilustracja obok). Typowo, przy braku komplikacji zabieg trwa około 1,5 godziny. Możliwa jest nawet znaczna utrata krwi.

Czego spodziewać się po zabiegu

Jeśli nie doszło do powikłań typowo po laminektomii konieczne jest pozostanie w łóżku przez około 2-3 dni, przy czym u osób w wieku podeszłym okres ten może się znacząco wydłużyć. Po tym czasie wskazane jest stopniowe uruchamianie, osoba operowana zazwyczaj może powrócić do codziennych czynności w ciągu 6 tygodni. Szwy skórne usuwane są po 10-14 dniach od zabiegu.

Możliwe powikłania

Podobnie jak każdy zabieg chirurgiczny laminektomia obarczona jest pewnym prawdopodobieństwiem wystąpienia powikłań. Najczęstsze to:

• uszkodzenie opony twardej, które czasem objawia się płynotokiem (wypływem płynu mózgowo-rdzeniowego przez ranę). Gdy ilość wypływającego płynu mózgowo-rdzeniowego jest duża może wystąpić ból głowy. Powikłanie to występuje rzadko, bo u ok. 1-5% operowanych pacjentów, w zależności od ośrodka. Przy reoperacjach ryzyko wystąpienia płynotoku jest wielokrotnie większe. 
• uszkodzenie korzeni nerwowych. Stosunkowo rzadkie (1-10%), jeśli wystąpi to najczęściej pod postacią drętwienia w kończynie dolnej. Prawie zawsze ma charakter przemijający. 
• niestabilność. U niektórych pacjentów usunięcie tylnej części kręgosłupa destabilizuje kręgosłup i po kilku latach może prowadzić do niestabilności, wymagającej zabiegu stabilizacji. Zjawisko niestabilości po laminektomii jest stosunkowo słabo zbadane, przyjmuje się, że może dotyczyć od 5 nawet do 30% pacjentów. 
• inne powikłania, jak infekcja czy krwotok nie są znacząco częstsze, niż w przypadku innych zabiegów operacyjnych na kręgosłupie.