Rdzeń
kręgowy to część ośrodkowego układu nerwowego (OUN), który wraz z
mózgiem kontroluje aktywność organizmu, w tym ruch i zachowania. Rdzeń
kręgowy stanowi istotne ogniwo między mózgiem a resztą ciała - jeżeli
rdzeń kręgowy jest uszkodzony, czucie oraz umiejętność poruszania
się mogą być zaburzone lub całkowicie utracone. Rdzeń kręgowy jest
chroniony przez kości kręgosłupa i amortyzowany przez klarowny płyn
zwany płynem mózgowo-rdzeniowym. Nerwy wchodzą i wychodzą z rdzenia
kręgowego na różnych jego poziomach, by kontrolować inne części ciała.
Uraz rdzenia kręgowego (URK)Uraz rdzenia kręgowego jest szerokim pojęciem odnoszącym się do sytuacji związanej z
uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Najczęściej urazy rdzenia
kręgowego mogą powodować trwałe kalectwo lub utratę czucia w niektórych
częściach ciała poniżej miejsca urazu. Stopień niepełnosprawności zależy
od stopnia uszkodzenia i miejsca wzdłuż rdzenia kręgowego, w którym
występuje.
Uraz rdzenia kręgowego dzieli się na cztery różne kategorie:
Kompletne uszkodzenie: brak zależnej od woli umiejętności poruszania się brak czucia poniżej miejsca urazu
Niekompletne uszkodzenie: pewien stopień czucia poniżej miejsca urazu (neurologicznego) zostaje zachowany
Tetraplegia (quadriplegia): paraliż obejmujący większość ciała, w tym wszystkie cztery kończyny
Paraplegia: pełne lub niepełne porażenie, obejmujące kończyny dolne, a czasami inne części ciała (poza kończynami górnymi).
Jak powszechne jest uszkodzenie rdzenia kręgowego? Nie
ma zbyt wiele danych na temat częstości występowania uszkodzenia
rdzenia kręgowego. Jednak w samych Stanach Zjednoczonych około 450 000
osób (1 na 670) żyją z urazem rdzenia kręgowego, a każdego roku
dochodzi do około 11.000 nowych przypadków (1 na 30.000 osób).
Najczęściej urazy rdzenia kręgowego występują u młodych mężczyzn w
wyniku wypadków drogowych, upadków lub przemocy.
Pomyślałam, żeby wrzucić informacje na temat mocnych leków przeciwbólowych, żeby uświadomić ludzi, że branie leków przeciwbólowych to nie łykanie cukierków, ale są to mocne leki, na które należy uważać.
,,Opioidowe leki przeciwbólowe
Opioidowe leki przeciwbólowe to bardzo
silne leki, hamują bowiem przekazywanie informacji bólowych w układzie
nerwowym, poprzez wpływ na receptory opioidowe. Wyróżnia się trzy grupy
leków opioidowych – agonistów, antago-agonistów i antagonistów
receptorów. Takie leki silnie zwalczają ból, jednak posiadają także duże
działania niepożądane, przede wszystkim duża część z nich powoduje
uzależnienie.
Jak działają opioidowe leki przeciwbólowe?
Leki opioidowe wykazują działanie przeciwbólowe, ze względu na ich
powinowactwo do swoistych receptorów opioidowych występujących na
neuronach różnych okolic mózgu i rdzenia kręgowego. Wskutek blokowania
receptorów nie następuje przekazywanie impulsów bólowych do wyższych
struktur mózgu, w wyniku czego nie jest odczuwany ból. W zależności od
siły działania przeciwbólowego, możemy je podzielić na silne i słabe
narkotyczne leki przeciwbólowe. Do silnych zalicza się
m.in. morfinę, fentanyl, petydynę i inne. Słabe zaś to np. kodeina czy
tramadol. Opioidy wykazują także szereg innych działań niż właściwości
przeciwbólowe.
Lekiem odniesienia wszystkich leków tej grupy terapeutycznej jest
morfina. Wykazuje ona działanie ośrodkowe i obwodowe. Działania
ośrodkowe to:
Silne działanie przeciwbólowe,
Hamowanie odruchu kaszlu, poprzez działanie na ośrodek kaszlu,
Depresja oddechowa,
Działanie euforyzujące,
Inne.
Do innych silnych opioidów zalicza się kodeinę, która ma mniejsze
działanie przeciwbólowe, natomiast silnie działa przeciwkaszlowo.
Morfina nie jest używana jako lek przeciwkaszlowy, jedynie w wyjątkowej
sytuacji, jaką jest przebicie opłucnej.
Leki opioidowe stosowane są w leczeniu bólu różnego pochodzenia, tj.
bólów pourazowych, bólów pooperacyjnych, bólów nowotworowych czy
pozawałowych. Niektóre leki wykorzystywane są także w zwalczaniu bólu porodowego,
np. petydyna czy pentazocyna. Mogą być one także stosowane w leczeniu
bólu w przypadku kolki nerkowej czy żółciowej (oprócz morfiny, bowiem
nasila kolkę nerkową).
Działania uboczne opioidowych leków przeciwbólowych
Leki opioidowe stosowane są tylko w poważnych
przypadkach bólowych, głównie ze względu na ich sile działania uboczne.
Do głównych objawów niepożądanych opioidów zalicza się depresję ośrodka
oddechowego. To jest główną przyczyną zgonów po zatruciu morfiną i jej
pochodnymi. Zmniejsza się bowiem wrażliwość na poziom dwutlenku węgla, w
wyniku czego przy zbyt dużej dawce leku dochodzi do uduszenia. Oprócz
tego morfina pobudza chemoreceptory pola najdalszego, dlatego też w
początkowym etapie jej stosowania pojawiają się wymioty,
następnie jednak hamuje ośrodek wymiotny, działając przeciwwymiotnie.
Przy pierwszym spożyciu morfiny dochodzi do sedacji, natomiast przy
kolejnych dawkach pojawia się silne działanie euforyzujące, dla którego
właśnie nadużywana jest morfina. Charakterystycznym objawem nadużywania
morfiny jest mioza, a więc zwężenie źrenic. Oprócz tego mogą pojawić
się: zaczerwienienie twarzy, świąd skóry, odczyny alergiczne, trudności w
oddawaniu moczu i stolca, co spowodowane jest skurczem mięśni
zwieraczy, a także charakterystyczne nadmierne pocenie się. Pojawiają
się zmiany nastroju, senność, zaburzenia koncentracji, hipotensja,
bradykardia, zawroty głowy, a nawet hipotonia ortostatyczna.
Istotną rzeczą są właściwości uzależniające leków opioidowych oraz tzw.
tolerancja. Tolerancja głównie rozwija się na działanie euforyzujące.
Oznacza to, iż aby uzyskać pożądany efekt, należy przyjmować z czasem
większe dawki narkotyku. Morfina bardzo silnie uzależnia psychicznie i
fizycznie. U osoby uzależnionej przy braku zażycia narkotyku pojawia się
tzw. zespół abstynencyjny."
Nagrałam filmik z odpowiedzią, które mają pretensje o książki Ewy Chodakowskiej. Nagrałam filmik, ponieważ denerwowały mnie teksty osób, które czepiały się o to, że ludzie kupują książki dotyczące fitnessu, odchudzania itp.
,,Operacja złamania kręgu nie należy do rzadkości, szczególnie w
społeczeństwie starzejącym się. Kręgi mogą ulec złamaniu tak, jak inne
kości w organizmie. Konsekwencje takiego złamania są różne, zależą
przede wszystkim od umiejscowienia złamania.
nowotwory – osłabienie kręgów przez ogniska przerzutowe.
Jakie są objawy złamania kręgu?
Często się zdarza, że złamanie kręgów nie sprawia choremu bólu, szczególnie jeśli powodem jest osteoporoza. Symptomy, które mogą się pojawić to:
ból w konkretnym miejscu lub promieniujący, wrażliwość na dotyk;
sztywność i napięcie w miejscu złamania;
zaburzenia wizualne;
poważne złamania kręgów powodujące paraliż, a nawet śmierć.
Rutynowe badanie wykonywane w gabinecie lekarskim, może wzbudzić podejrzenie o złamanie kręgu.
Aby potwierdzić przypuszczenie, lekarz wysyła pacjenta na badania.
Większe złamania bez problemu zostaną zobrazowane podczas badania
rentgenowskiego. Trudniejsze do wykrycia są mniejsze złamania. Szacuje
się, że nawet 60% złamań kręgu może pozostać niezdiagnozowane, wtedy
kość sama się zrasta. Tomografia komputerowa lub rezonans magnetycznysą skuteczniejsze w wykrywaniu tego rodzaju dolegliwości.
Diagnostyka złamania kręgu
Do diagnostyki złamania kręgu wykorzystuje się przede wszystkim
wywiad i badanie kliniczne - zarówno ortopedyczne, jak i neurologiczne
oraz neurochirurgiczne. Ponadto wykonuje się badania obrazowe takie, jak
RTG w różnych pozycjach. Coraz częściej do diagnostyki wykorzystuje się
także badanie tomografii komputerowej, które pozwala bardzo dużą dokładnością określić lokalizację oraz charakter złamania.
Operacja złamania kręgu
Operacje kręgosłupa w okolicy lędźwiowej i piersiowej, które obecnie
się wykonuje, są mniej inwazyjne. Dwie główne operacje to
wertebroplastyka i kyfoplastyka.
Przed operacją pacjent musi być przygotowany na rutynowe badanie, badanie rentgenowskie, badanie krwi, czasami badanie neurologiczne.
Jeśli pacjent przyjmuje aspirynę, leki przeciwzapalne, należy
przerwać ich stosowanie na 1 tydzień przed operacją. Należy poinformować
lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, nawet ziołowych, lekarz
poinformuje, kiedy należy je odstawić.
Przed operacją pacjent nie przyjmuje posiłków i nie pije na około 6 do 8 godzin.
Pacjent zazwyczaj zostaje przyjęty na oddział w dzień operacji, powrót do domu ma miejsce tego samego dnia lub na drugi dzień.
Jak przebiega operacja złamania kręgu?
Fluoroskopię (prześwietlenie rentgenowskie) przeprowadza się, by wybrać odpowiednie miejsce do cięcia.
Wykonuje się jedno lub dwa nacięcie palców.
Mała rurka zostanie wprowadzona przez skórę w okolicy lędźwiowej,
potem skierowana do złamanego kręgu (przy pomocy promieniowania
rentgenowskiego). Jeśli wykonuje się kyfoplastykę, mały przyrząd w
kształcie balona jest umieszczany w rurce i potem napompowany. Następnie
z balonika spuszcza się powietrze i usuwa.
Spoiwo kości wstrzykuje się przez rurkę do złamanego kręgu.
Czynność może zostać powtórzona po drugiej stronie kręgosłupa.
Czas trwania operacji wynosi od 30 do 45 minut (więcej jeśli złamany jest więcej niż jeden kręg)."
NEUROLOGICZNYMI (m. in. udary, urazy mózgowo - czaszkowe, urazy
rdzenia kregowego, SM - stwardnienie rozsiane, SLA - stwardnienie boczne zanikowe, SCA - ataksja rdzeniowo - móżdżkowa, polineuropatie, dystrofie mięśniowe, choroba Parkinsona, choroby móżdżku, zaburzenia po zabiegach neurochirurgicznych)
ORTOPEDYCZNYMI (m.in. stany po złamaniach, zwichnięciach skręceniach,
po wszczepieniu endoprotezy biodra, kolana, barku, po artroskopii - usunięciu łąkotek, rekonstrukcji ACL, kontuzjach sportowych, uszkodzeniach mięśni, zerwaniu ścięgna Achillesa, po wszelkich zabiegach operacyjnych, amputacjach)
Efektywnie wykorzystywana w:
PEDIATRII (MPDZ - mózgowe porażenie dziecięce, rdzeniowy zanik
mięśni, przepuklina oponowo - rdzeniowa, zespół Downa, wszelkie
jednostki związane z uszkodzeiemi funkcji centralnego układu nerwowego,
zaburzeniami wieku rozwojowego)
WADACH POSTAWY I SKOLIOZACH
PNF
jest koncepcją posiadającą własną filozofię i zasady pracy z pacjentem.
Podstawowym celem terapii jest praca nad funkcją, której chory
potrzebuje. Siła mięśni, zakres ruchu - to, co jest ważne w tradycyjnym
postępowaniu terapeutycznym, jest tylko środkiem do uzyskania celu jakim
jest funkcja. Jakże często zapominamy o tym w naszej codziennej
praktyce. Koncepcja ta zaleca postrzeganie chorego w sposób całościowy,
wykorzystując do terapii silne i zdrowe regiony ciała. Umożliwia to
pełne wykorzystanie rezerw tkwiących w organizmie, motywuje do dalszego
działania, a co najważniejsze zapewnia bezbolesną pracę, bez
traumatyzujących psychicznie i fizycznie doznań. Chory powinien być
partnerem fizjoterapeuty, określającym zakres i granice działania. To on
ustala cele terapii. Terapeuta ma w tym wypadku rolę doradczą. Dzięki
takiemu podejściu chory nawet z dużą dysfunkcją zachowuje dobrą
motywację i jest pozytywnie nastawiony do współpracy z terapeutą.
Uczestnicząc
w kursach tej Koncepcji miałam okazję, wraz z naszymi pacjentami,
doświadczyć jak szeroki jest zakres jej oddziaływań. Nie są to jedynie
wzorce kończyn ćwiczone z oporem, ewentualnie połączone z jakąś
techniką. PNF posiada również całą gamę działań umożliwiających terapię
na macie, naukę chodu, ćwiczenia mięśni mimicznych, a także pracę nad
takimi funkcjami jak oddychanie, żucie i połykanie.
Koncepcja
ta powstała w 1946 roku w kalifornijskiej klinice w Valejo. To tam,
niemiecki neurofizjolog - dr Herman Kabat wraz z fizjoterapeutką -
Maggie Knott pracowali nad PNF. Przez następne lata wzrastało
zainteresowanie Koncepcją, która do dziś doskonali się i przeobraża
wykorzystując najnowsze osiągnięcia nauk medycznych. W niedługim czasie
powstało Centrum Rehabilitacji Fundacji Kaisera (Kaiser Fundation
Rehabilitation Center) stając się głównym ośrodkiem rozwoju tej
Koncepcji.
NA CZYM POLEGA I JAK DZIAŁA METODA PNF?
Opierając się na budowie anatomiczne człowieka
PNF proponuje ruchy naturalne, przebiegające trójpłaszczyznowo,
zbliżone do aktywności dnia codziennego. Ruchy te prowadzone są wzdłuż
skośnych (diagonalnych) - osi ruchu, które ze względu na swój przebieg
stwarzają możliwość zaktywizowania największej ilości mięśni należących
do tego samego łańcucha mięśniowego. Zgodnie ze skośnym przebiegiem
większości mięśni szkieletowych za najważniejszą komponentę ruchu
uważana jest rotacja. Warunkuje ona siłę i koordynację wykonywanego
ruchu
Terapeuta poszukuje przyczyn problemów zgłaszanych przez pacjenta,
jednak w realizacji celów wyznaczonych w terapii opiera się przede
wszystkim na potencjale nie uszkodzonych bądę najsprawniejszych jego
sfer ruchowych ( najsilniejszych, bezbolesnych, o największym zakresie
ruchu ) i wykorzystuje je do pozyskiwania aktywności motorycznej w
słabszych lub uszkodzonych obszarach narządu ruchu w oparciu o mechanizm
irradiacji czyli przeniesienia pobudzenia. Takie planowanie terapii
wymaga znajomości anatomii funkcjonalnej ciała ludzkiego oraz zasad
biomechaniki i fizjologii skurczu mięśniowego.
PNF wiele uwagi poświęca także kontroli motorycznej pacjenta, czyli
interakcjom między stabilnością i mobilnością jego ciała, ze szczególnym
uwzględnieniem pracy ekscentrycznej mięśni w warunkach grawitacji. Ze
względu na szerokie możliwości oddziaływania koncepcja PNF przestała być
utożsamiana ze sposobem pracy przeznaczonym wyłącznie dla pacjentów
neurologicznych. Z powodzeniem stosuje się ją również w ortopedii,
pediatrii, chorobach nerwowo-mięśniowych, wadach postawy czy skoliozach
Szczególne znaczenie w koncepcji PNF przypisuje się oporowi
manualnemu. Jego podstawowym zadaniem jest przekazanie pacjentowi
ścisłej informacji na temat kierunku, kolejności i szybkości
wykonywanego ruchu, który jak wcześniej wspomniano posiada trzy
komponenty i biegnie w skośnych płaszczyznach na podobieństwo aktywności
ruchowych dnia codziennego. Opór jest modyfikowany stosownie do celów
terapii i możliwości motorycznych ćwiczącego i nawet podczas jednego
ruchu może ulegać zmianom w poszczególnych jego zakresach, najczęściej
jest to tzw. opór prowadzący lub kierunkowy, w odróżnieniu do sił
zewnętrznych utrudniających wykonanie zadania ruchowego, stosowanych
m.in. w treningu siłowym.
Uwzględnienie podczas planowania terapii potrzeb ruchowych i
problemów zgłaszanych przez chorego przynosi wiele korzyści i czyni z
PNF metodę przyjazną dla pacjenta, opartą na bezbolesnej pracy,
wykorzystującej silne odcinki ciała i umiejętności chorego do ułatwiania
reedukacji utraconych funkcji. PNF gwarantuje również wysoki poziom
edukacji pacjenta, oparty na współuczestnictwie w planowaniu terapii
oraz kontynuacji ćwiczeń w formie programu domowego, przy niewielkich
wymaganiach sprzętowych.
Celem terapii jest przywrócenie wzorców ruchowych takich jak
prawidłowe chodzenie, siadanie, ubieranie, czy jakiekolwiek inne
problemy funkcjonalne dnia codziennego, wykorzystując techniki
stabilizujące, rozluźniające, przeciwbólowe oraz uczące ruchu i
koordynacji."
Dyskopatia jest chorobą niezwykle bolesną.
Uszkodzenie, które leży u podstaw odczuwanych przez chorego objawów jest
zlokalizowane w okolicy kręgosłupa – miejscu, w którego obrębie
znajduje się całe mnóstwo wrażliwych na wszelkie patologie nerwów. Jakie
leki znalazły zastosowanie w leczeniu dyskopatii i w jaki sposób są
pacjentowi podawane, by ulżyć jego dolegliwościom bólowym?
Jak do tej pory naukowcom nie udało się zsyntetyzować leku, który miałby bezpośredni wpływ na zahamowanie postępu przyczyn dyskopatii,
którymi są procesy degeneracji krążka międzykręgowego. W związku z tą
sytuacją, leczenie dyskopatii na sposób farmakoterapii sprowadza się do łagodzenie istniejących dolegliwości bólowych.
Co pomoże zwalczyć ból?
Podstawowe znaczenie w niwelowaniu dolegliwości bólowych w przebiegu dyskopatii mają niesterydowe leki przeciwzapalne (tak zwane NLPZ-ety). Ich głównym przedstawicielem, dostępnym w każdej aptece bez recepty, a ostatnio także w sklepach spożywczych, drogeriach oraz na stacjach benzynowych, jest ibuprofen. Charakteryzuje się on najmniejszą ilością działań niepożądanych.
Przyjmowanie leków
Jedyne sztywne obwarowanie w stosowaniu ibuprofenu polega na tym, że powinien być on przyjmowany po posiłku,
by nie dopuścić do uszkodzenia błony śluzowej żołądka i przełyku, a co
za tym idzie – do rozwoju choroby wrzodowej. Pamiętaj, aby nie przekraczać możliwej do zastosowania dziennej dawki leku oraz staraj się nie łączyć ibuprofenu z innymi NLPZ-etami (na przykład z kwasem acetylosalicylowym, czyli popularną Aspiryną). Spowoduje to kumulację objawów niepożądanych, a pozostanie bez wpływu na zwiększenie działania przeciwbólowego.
Jeśli leki bez recepty nie wystarczą
W momencie gdy ochrona przeciwbólowa, zapewniana przez ibuprofen przestanie być dla pacjenta wystarczająca, lekarz będzie musiał zaordynować nieco silniejsze specyfiki, dostępne już tylko na receptę. Należą do nich między innymi ketoprofen, diklofenak czy naproksen.
Uważaj na przyjmowane dawki
Leki, które łagodzą dolegliwości bólowe w dyskopatii dostępne są w formie doustnej, zatem pacjent może przyjmować je w domu.
Jest to jednocześnie bardzo wygodne (pacjent nie musi często stawiać
się w przychodni w celu przyjęcia swojej dawki leku, jak ma to miejsce
na przykład w przypadku zastrzyków), ale także niebezpieczne – w wyniku
zwiększenia dolegliwości, pacjent samodzielnie może chcieć modyfikować sobie dawkę przyjmowanego leku.
W taki sposób może wywołać istotną kumulację działań niepożądanych, która może być niebezpieczna dla zdrowia narządów wewnętrznych takich jak nerki, żołądek i wątroba, a w skrajnych przypadkach – może stanowić zagrożenie dla życia!"
Mielopatia szyjna to schorzenie obejmujące szereg
stanów patologicznych, których wspólną cechą jest powodowanie ucisku na
rdzeń kręgowy lub też duże naczynia zaopatrujące go, w wyniku, czego
dochodzi do poważnych objawów neurologicznych.
Objawy mielopatii szyjnej
Objawy mielopatii szyjnej to przede wszystkim niedowłady spastyczne
lub wiotkie, osłabienie czucia i jego zaburzenia, mrowienie, ból szyi,
który poprzedzać może ową chorobę albo może być wykładnikiem innego
procesu patologicznego, toczącego się wraz z mielopatią kręgosłupa
szyjnego; prócz tego bóle głowy, zawroty głowy, omdlenia. Dodatni jest
też objaw Babińskiego (polega na uniesieniu do góry palucha, w wyniku
drażnienia części podeszwowej stopy). Chory może mieć problemy z
zatrzymaniem lub nietrzymaniem moczu lub stolca.
Przyczyny mielopatii szyjnej
Powodów powstawania mielopatii szyjnej może być kilka. Chorobie
sprzyja występowanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa szyjnego, czy
też reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). W przypadku RZS w pewnych
przypadkach może dochodzić do podwichnięć w obrębie kręgów C1 i C2, stąd
zwiększone ryzyko występowania objawów neurologicznych. Prócz tego, do
wystąpienia schorzenia przyczynić się mogą urazy szyi, zwłaszcza u
pacjentów starszych i z osteoporozą lub nadużywających
glikokortykosteroidów. Zmiana może dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa
szyjnego, ale często lokalizuje się w dolnych jego partiach.
Czasem zdarza się niestety, że przyczyną ucisku na rdzeń kręgowy jest
również guz nowotworowy np. oponiak itp. Na szczęście tego typu
przyczyny mielopatii szyjnej są rzadkie.
W celach diagnostycznych poleca się wykonanie MRI lub TK kręgosłupa
szyjnego. Mielopatia szyjna może postępować powoli, a objawami
sugerującymi, że może dziać się coś niepokojącego jest drętwienie rąk,
osłabienie mięśniowe, problemy z utrzymywaniem przedmiotów, zawroty
głowy, może boleć też szyja.
Mielopatia szyjna to stan naglący, który wymaga szybkiego leczenia.